Huis & Haard

Heb je er ooit bij stilgestaan, hoeveel spullen je in huis hebt? En hoeveel je daarvan iedere dag weggooit? Vroeger hadden de mensen minder in hun kasten, in hun keuken en op hun tafel, maar ze zorgden toch nog voor veel afval. Veel daarvan is verbrand of verteerd, maar veel andere restanten van vroegere huishoudens vinden we terug in kuilen, sloten en putten.

Grote grape

Een grape, de naam voor een ronde pot met drie pootjes en vaak twee oren, was een heel normale verschijning in een middeleeuws huishouden. Tenminste, als hij van aardewerk was. Maar soms kom je ook wel eens een bronzen exemplaar tegen. Die moeten vrij kostbaar zijn geweest en daarom niet voor iedereen weggelegd. Ze komen in verschillende formaten voor. In Loenen aan de Vecht is tussen de overblijfselen van het Huis te Mijnden een behoorlijk grote bronzen grape tevoorschijn gekomen. Hij is bijna 30 centimeter hoog en grotendeels compleet. Alleen een deel van de rand ontbreekt. Op de schouder staat een merkteken van de maker en de twee horizontale groeven die over het lichaam lopen doen vermoeden dat het hier om een jonger exemplaar gaat, uit de 14^e of 15^e eeuw. Het is onwaarschijnlijk dat deze grape per ongeluk in de grond terecht is gekomen, of weggegooid omdat hij beschadigd was. Zoals gezegd was het een kostbaar object dat prima gerepareerd kon worden of omgesmolten om een nieuwe te maken. Uit experimenten blijkt verder dat het eigenlijk onmogelijk is dat een rand van zo’n grape afbreekt als je hem laat vallen. Je moet echt je best doen om er een stuk af te slaan. Bovendien is veel van het middeleeuws bronzen vaatwerk dat wordt teruggevonden op één of andere manier beschadigd, ook dan haast zeker met opzet. De plekken waar deze potten worden gevonden wijzen op een verklaring als bouwoffer of misschien juist een offer bij het verlaten van een gebouw. Hoe dat zit bij Huis te Mijnden kunnen we helaas niet zeggen, want we weten niet precies waar de grape lag toen hij werd ontdekt.